يادداشت ها
پان ايرانيست ها و مذهب تشيع


 

هرچند پان ایرانیست ها هیچ گاه نشان ندادند که با دین اسلام مخالف هستند،با این حال،علاقه مند بودند این دین و البته سایر ادیان و فرق دینی ِ موجود در ایران را در راستای همان ایده های ناسیونالیستی ،ایران گرایی و پان ایرانیستی ِ خود،تبیین و تفسیر کنند.از منظر آنان ،ادیان و مذاهبی بیشتر قابل احترام بودند که با وحدت ملی و نژادی و نیز سرزمینی ایران انطباق گسترده تری داشته باشند.آنان صراحتاً اظهار می داشتند،اسلام و عرب را دو موضوع جداگانه برمی شمارند و ضمن این که فلسفه ی دین اسلام را می پذیرفتند،با این حال،بلافاصله با ذوق و شوق اضافه می کردند ،برخلاف برخی دیگراز کشورهای اسلامی ، هیچ گاه قوم عرب که از منظر آنان نژادی بیگانه و در واقع،دشمن آریانژادان به شمار می رفت ،نتوانست فرهنگ،مدنیت،نژاد و استقلال سیاسی و سرزمینی ایرانیان و به اصطلاح،قوم آریایی را در خود،مستحیل سازد.پان ایرانیست ها البته با صراحت بیشتری مذهب تشیع را مظهر ناسیونالیسم ایرانی قلمداد می کردند که نقش تاریخی قابل توجهی در وحدت ملی و سرزمینی ملت ایران بر عهده داشته است.پان ایرانیست ها نسبت به دین زرتشت و زرتشتیان ایران و دیگر کشورهای جهان هم که به زعم آنان از آریایی نژادان بودند،با نظر مساعدتری می نگریستند،چنان که محسن پزشکپور یک بار در هفدهم تیر 1344،ضمن اشاره به این که ایرانیان از قدیم خداپرست بوده اند،مقصود او دین زرتشتی بود، درباره نقش و جایگاه دین اسلام و مذهب تشیع در جامعه ی ایرانی چنین اظهار عقیده کرد : " مذهب شیعه ، یکی از مظاهر ناسیونالیستی ملت ایران می باشد و این ایرانیان بوده اند که فرهنگ اسلامی را به وجود آورده و بزرگ ترین فقها و نویسندگان اسلامی ، همگی ایرانی بوده اند.ما دین اسلام را قبول نمودیم ، ولی عرب نشدیم ، لکن بودند کشورهایی که پس از تسلط اعراب بر آن ها ، ملیت خود را برای همیشه از دست دادند ، در حالی که ما با پذیرفتن دین اسلام ،هرگز به صورت یک کشور عربی درنیامدیم " .

پان ایرانیست ها پنهان نمی کردند که می توان با تأسی و حمایت از مذهب تشیع،وحدت ملی ایرانیان را در برابر اعراب و کشورهای عربی تقویت کرد و به عبارت دیگر،مذهب تشیع را در خدمت منافع ملی و ناسیونالیستی ایران قرار داد.چنان که محسن پزشکپور در چهارم آذر 1344،با اشاره به ارسال ضریح جدید بارگاه حضرت ابوالفضل (ع)از ایران به عراق و استقبال پرشور شیعیان ِ آن کشور از آن ، تصریح نمود : " استقبالی که از ضریح حضرت ابوالفضل (ع) در عراق از طرف شیعیان به عمل آمد،شکست ِ بزرگی برای عارف –رییس جمهور نظامی عراق- و طرفداران او بود.ملت ایران با این کار ، بار دیگر پیوند خود را با مذهب شیعه که یکی از جلوه های بزرگ ناسیونالیسم ایران است،ثابت نمود ".

از: حزب پان ایرانیست ،مظفر شاهدی، تهران،موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، 1389،ص 89 و 90.