يادداشت ها
از علل عقب ماندگي موسيقي در ايران


 

علل نابسامانی و عفب افتادگی هنر موسیقی در ایران بسیار است؛ از جمله:قرن ها بر اساس فتاوای بعضی از فقهای مذهب شیعه،این هنر مشروعیت نداشته و اشتغال به آن ،عملی مذموم محسوب [می شده] ،حتی خرید و فروش آلات موسیقی حرام به حساب می آمده .تنها در چند سال اخیر پس از صدها سال ،طبق فتوای تاریخی و صریح امام راحل(ره) تحت شرایطی اشتغال به هنر موسیقی وطبعاً خرید و فروش آلات موسیقی ، مشروعیت خود را بازیافته است.

در جلد اول کتاب تاریخ موسیقی (ص289) تالیف حسن مشحون نقل شده که:

" شاه تهماسب صفوی یکی از موسیقی دانان زمان خود را به جرم ملازمت با فرزندش سلطان حیدر میرزا به دار زد و به موجب فرمانی دستور داد ،تمام نوازندگان و خوانندگان را به قتل آورند .بر اثر سخت گیری های شاه اسماعیل و به ویژه شاه تهماسب و اوضاع نابسامان، موسیقی از رونق افتاد و متاع آن کاسد و بی خریدار گردید.علاقه مندان موسیقی نیز چون تحصیل این هنر را بی خریدار دیدند و جان خود را نیز در خطر می دیدند،از آن دست کشیده،به دنبال دیگر علوم و فنون که مورد پسند زمان و دارای خریدار بود،رفتند.بسیاری از مباشرین عمل موسیقی که مغضوب اولیا و بستگان و مطرود اجتماع شده بود ،نیز برای پرهیز از مزاحمت و تعرض مخالفان و دشمنان ،یا هنر خود را پنهان داشتند یا از آن دست کشیدند".

"نتیجه آن که موسیقی علمی و عملی در بوته ی فراموشی افتاد و متروک گردید و این هنر شریف از مقام خویش،تنزل کرد و حرفه ای پست و حقیر و مذموم شمرده شد و به صورتی مبتذل و بازاری درآمد ".

 

از:تاریخچه ی تأسیس رادیو تهران (ایران) و معرفی هنرمندان آن،حبیب الله نصیری فر،تهران،علم ،چاپ یکم:1383،ص447.