يادداشت ها
هم دلي باپيروزمندان

پیروان تاریخیگری باچه کسی عملاً احساس هم دلی وهمراهی دارند؟پاسخ کاملاً روشن است :با شخص فاتح وپیروز؛وتمام حکام وفرمانروایان نیزوارثِ فاتحان ِ پیش ازخود، هستند.ازاین رو،هم دلی وهمراهی بافاتح ناگزیربه منافع حکام وفرمانروایان وخدمت به آنان می انجامد.کسانی که ازدیدگاهی ماتریالیستی به تاریخ می نگرند،می دانند معنای این حرف یعنی چه.تمامی آنان که درطول تاریخ ،فاتح وپیروزمندسربرآوردند،امروزنیزدرصعود پیروزمندانه ی حکام وفرمانروایان ِ فعلی که برگرده ی بی چارگان ودرماندگان ِ ازپای درآمده حاکم اند،سهیم هستند.مطابق کاربست سنتی ،حتی غنایم واموال وثروت های به تاراج رفته نیزدرروندپیروزی وصعود حکام جدید،نقشی اساسی دارند.غنایم،گنجینه ی ذخایرفرهنگی قلمداد می شوند،درحالی که مورخ ماتریالیست باوسواس واحتیاط به آن ها می نگرد.زیراگنجینه های فرهنگی که وی مدنظردارد،بدون استثنا دارای خاستگاهی هستند که وی نمی تواند بی هراس وپروا به غوروتأمل درآن بپردازد.چون این گنجینه ها نه تنها مدیون تلاش ومجاهدت افکارواستعدادهای بزرگی ست که آن ها را خلق کرده اند،بلکه حاصل زحمات وتلاش معاصرین گم نام آن هانیزبه شمارمی روند.هیچ سندی ازتمدن وجود نداردکه درعین حال،سند بربریت وتوحش نباشد.ودرست به این دلیل که چنین سندی ازبربریت جدانیست،شیوه یا چگونگی انتقال آن ازمالکی به مالک دیگرنیزتحت تأثیرصبغه ی بربریت قراردارد.بنابراین،یک مورخ ماتریالیست نیزتاحدممکن خودراازآن دورمی سازد.رسالت وی علی رغم میل باطنی اش ،تأمل وتأنی درتاریخ وحذف زواید وپیراستن وپالودن آن است.
از:فلسفه ی تاریخ،ترجمه وتدوین حسین علی نوذری،تهران،طرح نو،چاپ نخست،1379،ص241.