يادداشت ها
بازهم ستم بر زبان فارسي (17)

66- در ص 78، سطر آخر، به اين جمله بر مي خوريم:« تعداد قنات ها در اين منطقه [،] بسيار است و طول بعضي از آن ها به 40 تا 50 كيلومتر مي رسد». با توجه به اين كه خط متن، نستعليق است، بهتر بود اين دو عدد به صورت (چهل تا پنجاه كيلومتر) نوشته مي شد.

67- در (نگارش 4، ص 83) كه خلاصه نويسي را آموزش مي دهد، با توجه به اين جمله ها (ص 84، سطر 3):« ميزان خلاصه شدن يك مطلب در شيوه ي خلاصه كردن [،] مؤثر است. مثلا خلاصه ي يك متن ده صفحه اي در دو صفحه با خلاصه ي آن در يك صفحه [،] متفاوت است. هرچه خلاصه كوتاه تر باشد، ميزان مطالب غيرضروري كه حذف مي شود، بيش تر است»؛ خوب بود درباره ي چكيده نويسي و تفاوت ِ آن با خلاصه نويسي نيز توضيح داده مي شد.

68- در ص 84، جمله اي ديده مي شود كه نياز به اندكي ويرايش دارد؛ بخوانيد:« موريانه ها در شهرسازي [،] استعداد عجيبي دارند. تأسيساتي كه درون لانه ي خود مي سازند، همه ي بخش هاي ضروري يك شهر را دربر مي گيرد». همان با ويرايش من: موريانه ها در شهرسازي، استعداد عجيبي دارند. بخش هاي مختلفي كه درون لانه ي خود مي سازند، همه ي تأسيسات ضروري يك شهر را در بر مي گيرد.

69- در درس 12، ص86، متني مي بينيم به نام «گام به گام با آفتاب» به قلم دكتر محمدجعفر ياحقي. در بند سوم (ص86) دو جمله، پشت سر هم با فعل «داشت» به پايان رسيده است. هرچند در سبك خراساني، تكرار فعل، يكي از ويژگي هاست، اما ويژگي هاي كهن يك سبك، معيار نثر كتاب هاي فارسي نيست؛ هرچند يكي از نويسندگان آن، از خطه ي خراسان برخاسته باشد.

   - در ص 87، اين جمله از همان نويسنده بعيد به نظر مي رسد:« در خراسان با آن همه گستردگي براي همه ي سليقه ها، ديدني ها و ستودني هايي هست». خواننده ي گرامي، به تكرار "همه" و عبارت "با آن همه گستردگي" توجه كند. به طور طبيعي، هرچه سرزميني پهناورتر باشد، سليقه هاي گوناگون در آن، خود به خود به وجود مي آيد، مگر منافع گروهي خاص در سركوب اين گوناگوني باشد! تازه، وقتي مي گوييم يا مي نويسيم "با آن همه گستردگي"، شنونده يا خواننده، انتظار امر خلاف آن را پيدا مي كند.

   - در همان درس، در ص 88، سطر 3، در عبارت "هم اكنون جزء مجموعه ي حرم"، نكته اي به چشم مي خورد. تا جايي كه من مي دانم، واژه ي "جزء" هنگامي كه مضاف نباشد، به همان شكل كه در شاهد آمده است، استفاده مي شود، اما در هنگام اضافه شدن، اين گونه به كار مي بريم: هم اكنون جزو مجموعه ي حرم است.


ادامه دارد...