يادداشت ها
[دولتي کردن صنعت نفت]


موسي غني نژاد

ناسيوناليسم ِ بيگانه ستيزي که منجر به دولتي کردن ِ صنعت ِ نفت در ايران شد،مورد ِ استقبال ِ شديد ِ چپ ها قرار گرفت.هم سويي ِ ناسيوناليسم ِ بيگانه ستيز و سوسياليسم،به ويژه از منظر ِ اهداف ِ اقتصادي،امري اجتناب ناپذير و ناشي از ذات ِ اين دو ايدئولوژي ست.ناسيوناليست هاي ايراني که به دولتي کردن ِ صنعت ِ نفت اقدام کردند،آگاهي ِ درستي از تبعات ِ کاري که انجام مي دادند،نداشتند.بسياري از کارهايي که نتايج ِ زيان آوري دارند،با نيّت هاي خير صورت مي گيرد و علت ِ آن اغلب ناآگاهي نسبت به روابط ِ پيچيده ميان ِ اقتصاد و سياست است.سران ِ نهضت ِ ملي کردن ِ صنعت ِ نفت که بعضاً خود را به عنوان ِ پيروان ِ آرمان هاي نهضت ِ مشروطيّت معرّفي مي کردند،غافل از اين بودند که با دولتي کردن ِ صنعت ِ نفت،پايه هاي استبداد ِ سلطنتي را محکم تر مي کنند.نفت ِ دولتي با آرمان ِ والاي مشروطيّت ،يعني محدود کردن ِ قدرت ِ سياسي در تضادّ ِ آشکار است.ناسيوناليست هاي ايراني با نيّت هاي خير ِ خود،جاده ي منتهي به حکومت هاي خودکامه را سنگ فرش کردند ،و اين قصّه هنوز سر ِ دراز دارد.

از:مهرنامه،سال دوم،دي 1390،ش 18،"بازرگان ،محافظه کار بود،نه ليبرال"،ص 83.