يادداشت ها
قانون

 

آثار به جاي مانده از انقلاب مشروطيت و يا نوشته هايي كه زمينه ساز آن بوده اند ، هنوز كه هنوز است مي تواند براي اهل انديشه در ايران ، درس آموز باشد . يكي از شخصيت هايي كه نوشته هايش در ايجاد تحول بزرگ مشروطه خواهي تأثيري به سزا داشت ، ميرزا ملكم خان بود. او ابتدا كوشيد با نگارش رساله هايي در ميان برخي از بزرگان دربار قاجار نفوذ فكري كند و آن ها را به آباداني كشور وادارد و در دوران پس از تبعيد ، با انتشار روزنامه ي معروف قانون ، به آن روند شتاب بخشد. اينك براي خوانندگان عزيز، مطلب كوتاهي از كتابچه ي غيبي كه يكي از خواندني ترين قلمي هاي ملكم  است ، برگزيده ام كه  مي خوانيد . با اين توضيح كه هنوز ما درگير قانون خواهي و يا اجراي درست قانون هستيم و يا برابر بودن افراد را در برابر  قانون فرياد مي زنيم.  

 

 

قانون سيٌم بر حقوق ملت

 

فقره ي اول – قانون در كل ممالك  ايران در حق جميع افراد رعاياي ايران، حكم مساوي دارد .

فقره ي دوم – هيچ شغل و هيچ منصب ديواني ، موروثي نيست .

فقره ي سوم – آحاد رعاياي ايران جميعا در مناصب ديواني ، حق مساوي دارند.

فقره ي چهارم – از رعاياي ايران ، هيچ چيز نمي توان گرفت، مگر به حكم قانون .

فقره ي پنجم – هيچ يك از رعاياي ايران را نمي توان حبس كرد، مگر به حكم قانون .

فقره ي ششم – دخول جبري در مسكن هيچ رعيت ايران جايز نخواهد بود، مگر به حكم قانون.

فقره ي هفتم – عقايد اهل ايران ، آزاد خواهد بود.

فقره ي هشتم – ماليات هر ساله به حكم قانون ِ مخصوص گرفته خواهد شد. (1)

 

 

1- اين چند سطر را هركس بخواند، خيال خواهد كرد كه فهميده است. به جهت رفع اشتباه ، اين قدر را عرض مي كنم كه براي همين چند سطر ، دولت فرانسه هشت كرور آدم تلف كرده. هركس معاني اين چند سطر را فهميده  است ، معلوم مي شود كه ده سال عمر خود را صرف اين مطلب كرده است . ( مؤلف )

 

 

( مجموعه ي آثار ميرزا ملكم خان ، تدوين و تنظيم : محمد محيط طباطبايي ، تهران ، كتاب خانه ي دانش ، 1327 ، ص 26 )