يادداشت ها
نماد فرانسه

کسانی که با ادبیات ِ فرانسه سروکار دارند ،لابد نمایش نامه ی معروف ِ ادموند روستان [...]را که "شانت کلر" عنوان  دارد و خروس را توصیف می نماید( خروس ،مظهر و سمبول ِ فرانسه است) می شناسند . در ضمن ِ داستان ،صحبت از بلبلی به میان می آید که در جنگل به آواز خوانی مشغول است و چهچهه ی او جهانی را سرمست ساخته است ،وناگهان صدای گلوله ی تفنگی به گوش می رسد و جثّه ی نحیف ِ مرغک ِ هزاردستان از بالا به خاک می افتد و جمادات و نباتات ،همه مات و متحیّر و افسرده خاطر می ترسند که ازآ   ن پس خاموشی بر گیتی ،حکم فرما گردد و دیگر آواز  آسمانی ِ بلبل ،روح ِ آنان را محظوظ نسازد،ولی در همان آن ،از درخت ِ دیگری ،آواز ِ بلبل ِ دیگری برمی خیزد و به عالَمیان می فهمانَد که آواز وساز ونغمه ،حکم ِ تنفّس را دارد و هیچ قوّه و تدبیری نمی تواند برای همیشه آن را خفه و مقطوع سازد .

از: نامه های جمال زاده ،ص 5.