يادداشت ها
علت ِ سقوط ِ ساسانيان

مغان که در آن هنگام نیرومند بودند و از راه ِ دین چیرگی داشتند ، از هر سو فشار بر مردم وارد می آوردند . [...] رفته رفته کار به تفتیش ِ عقاید رسید تا آن جا که شاپور دوم در فرمان خود ، گفت : حال که ما به مقررات ِ حقیقت در این جهان و قوانین ِ آن پی برده ایم ، روحانیان نباید بی اعتقادی ِهیچ کس را تحمل نمایند ومن تمام ِ کوشش ِ خود را مصروف ِ این نیّت خواهم کرد . سخن کوتاه ، مغان زندگی را از هر سو بر مردم دشوار و دین را در دل ِ آنان خوار کرده بودند و با کشتن و بستن و کیفر دادن ، مردم را می ترساندند

و همه را دچار رنج و آزار ساخته بودند . تشریفات ِ ناروا از خود به جا گذاشته ، ولی از حقیقت ِ دین ، غافل و بی بهره بودند . ایرانی یک نگرانی ِ درونی پیدا کرده بود که در گذشته نمی توانیم مانند ِ آن را سراغ کنیم . 

از : دانشوران خراسان ، غلام رضا ریاضی ،مشهد ، باستان ، 1336 ش ، صص 107 و 108 .