يادداشت ها
بزرگ ترين خدمت ِ ایرانيان

نصرالله فلسفی

بزرگ ترین خدمت ِ ایرانیان به تمدّن ِ جهان ، این بود که نخستین بار به جای قساوت و ایجاد ِ دشمنی و بیگانگی که تا آن زمان شیوه ی پادشاهان ِ مصری و آشوری و بابلی بود ، عدالت و آزاد مَنشی و یگانگی را در سراسر ِ متصرّفات ِ خود ، حکم روا ساختند و ثابت کردند که ملّت های جهان ، هر چند هم که در خصوصیّات ِ ملّی و نژادی از یک دیگر متمایز باشند ، با داشتن ِ مدیران ِ عاقل و عادل می توانند برای حفظ ِ منافع ِ عمومی ِ نوع ِ بشر و پیشرفت به سوی کمال ، یار و یاور ِ یک دیگر شوند و بی زد و خورد و جنگ و جدال در تحصیل ِ سعادت ِ کلّی ِ جهانیان بکوشند .

داریوش چون بر تخت ِ سلطنت ِ ایران نشست ، به جای این که خود را در نظر ِ ملل ِ غیر ِ ایرانی ِ تابع ِ ایران ، پادشاهی فاتح و غالب جلوه دهد ، فرستاده و نماینده ی خدایان ِ آن ملل معرّفی کرد و پادشاهی و فرمان روا یی ِ خویش را مرهون ِ عنایت و توجّه ِ ایشان شمرد .

درایران ، خود را فرستاده ی اهورامزدا ، در بابل ، نماینده ی مردوخ ، خدای بزرگ ِ بابلی ها و در مصر ، فرستاده ی آمون ، خدای خدایان ِ مصر معرّفی می کرد و چون از جانب ِ خدایان ِ تمام ِ رعایای گوناگون ِ خود ، به کار ِ سلطنت ، مأمور شده بود ، بر خلاف ِسلاطین ِ ظالم و مستبدّ ِ آشور که فقط خود را مسئول ِ خدایان ِ ملت ِ خویش ، می پنداشتند ، او خویشتن را در برابرِ خدایان ِ تمام ِ ملل ِ تابع ِ ایران ، مسئول ِ حفظ ِ نظم و آسایش و استقرار ِ عدل و انصاف و رعایت ِ حال ِ ضعیفان و مستمندان می دانست .

از : هشت مقاله ی تاریخی و ادبی ، نصرالله فلسفی ، تهران ، دانشگاه ِ تهران ، 1330 ،ص 112 و 113 .