گفتگو ها
میز گرد ادبی


در دهه شصت در هنگامی که دانش آموزی بیش نبودم ، به دعوت روزنامه قدس در یک میزگرد ادبی در دفتر همان روزنامه شرکت کردم .در یکی از شماره های قدس،متن همه ی سخنان شرکت کنندگان به چاپ رسید. اخیراً در میان کاغذ پاره هایم آن را به صورت بریده ای از روزنامه پیدا کردم. متأسفانه، در این بریده مشخصات دقیق روزنامه نبود.به جز من، دیگر شرکت کنندگان عبارت بودند از: دکتر محمد مهدی رکنی ( استاد ادبیات دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد) ، دکتر حسین فاطمی( استاد ادبیات فارسی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد) ، و خانم غلامی.

-برادر قیامی:در تکمیل توضیحات آقای دکتر رکنی ، باید بگویم: اگر بخواهیم حماسه را در ادبیات قدیم بررسی کنیم، قریب به اتفاق آن ها در قالب مثنوی است.از گشتاسب نامه یا شاهنامه فردوسی که معروف ترین اثر حماسی ادب فارسی است تا آثار حماسی بعدی که در دوره های بعد، به صورت تقلیدی سروده شده اند.پس در ادب گذشته ی ما، قالب حماسه ها را بیشتر مثنوی می دانیم.

اما در ادبیات معاصرکه با آن برخورد داریم ، همین تنوع قالب ها می باشد در محتوا و مضمون حماسه.و همان طور که آقای دکتر رکنی گفتند ، امروز بسیاری از آثار خوب حماسی را می توان در قالب غزل احساس کرد.مثلا بعضی از کارهای قیصرامین پور و نصرالله مردانی و دیگران که قالب آن ها غزل است و محتوایشان ، محتوای حماسی.

بعضی از شعرای جوان هم در قالب رباعی یا دوبیتی شعر سروده اند ، اما مضمون کارشان حماسی است.حتی اگر دقت بکنیم، برادرمان علی معلم در مجموع آثارشان،محتوا و مضامین حماسی را در قالب مثنوی ریخته اند ؛ منتها با یک روش جدید و دید جدید نسبت به حماسه.

اما شعر نو را هم نباید دست کم گرفت.ما شعرهای بسیار خوبی داریم که مضامین حماسی را بیان می کنند.برای نمونه ، شعر معروف قیصر امین پور : « می خواستم شعری برای جنگ بگویم ...» ، شعری نیمایی است ، اما با محتوای بسیار عالی ِ حماسی که باید بگوییم ، در ردیف شعرهای خوبی است که در قالب نیمایی سروده شده و به نظر من ، این توانایی شاعر است که می تواند یکی از قالب ها را برای بیان بهتر ِ احساساتش انتخاب کند.